8 nguy cơ ngộ độc thực phẩm dịp Tết bạn cần cảnh giác
Tết Nguyên đán là giai đoạn “cao điểm” về nguy cơ mất an toàn thực phẩm, khi các bữa tiệc, liên hoan diễn ra liên tục và lượng lớn thực phẩm được tiêu thụ trong thời gian ngắn.
Chia sẻ với Tiếp thị và Gia đình, BS. Lê Thảo Nguyên – Bác sĩ Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Nam Sài Gòn cho rằng, chỉ một sơ suất nhỏ trong việc lựa chọn, chế biến hoặc bảo quản thực phẩm cũng có thể dẫn đến ngộ độc hàng loạt trong kỳ nghỉ đầu năm.
Sau đây là 8 nguy cơ ngộ độc thực phẩm dịp Tết bạn cần cảnh giác.
1. Thực phẩm chế biến sẵn, suất ăn đặt sẵn không đảm bảo vệ sinh
Dịp Tết, nhu cầu mua đồ ăn làm sẵn hoặc đặt cỗ tăng mạnh. Nếu quy trình sơ chế, đóng gói hoặc vận chuyển không đảm bảo vệ sinh, thực phẩm rất dễ bị nhiễm vi khuẩn như E.coli, Salmonella hoặc tụ cầu vàng. Nguy cơ càng cao với các món nguội như gỏi, salad, thịt nguội, giò chả… vì vi khuẩn phát triển nhanh trong điều kiện bảo quản không đúng nhiệt độ.
2. Thực phẩm dự trữ lâu ngày, bảo quản không đúng cách
Nhiều gia đình có thói quen nấu nhiều món và dự trữ dùng dần trong những ngày Tết. Tuy nhiên, nếu thực phẩm không được bảo quản đúng nhiệt độ, vi khuẩn như Salmonella, Listeria và Staphylococcus aureus có thể phát triển nhanh chóng. Đặc biệt, các món giàu đạm và béo như thịt kho, hải sản, pate, đồ nguội… dễ trở thành môi trường thuận lợi cho vi sinh vật sinh sôi ở nhiệt độ phòng.
3. Thức ăn đường phố
Cận Tết, thức ăn đường phố xuất hiện dày đặc tại các khu chợ, bến xe, điểm du lịch. Tuy nhiên, thực phẩm đường phố dễ bị nhiễm khuẩn khi để ngoài môi trường quá lâu, tiếp xúc với bụi bẩn, ruồi, chuột hoặc được chế biến lại nhiều lần trong ngày đều tiềm ẩn nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy cấp.
4. Thực phẩm chứa độc tố tự nhiên từ động vật, thực vật
Nhóm nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng vì độc tố tự nhiên không thể bị loại bỏ hoàn toàn bằng nhiệt độ nấu nướng thông thường. Một số trường hợp ngộ độc nặng và tử vong trong các năm gần đây liên quan đến việc ăn nấm lạ, cá nóc, hải sản chứa độc tố hoặc các loại cây – quả rừng không rõ nguồn gốc, phân loại.
Các loại độc tố này có thể gây tổn thương thần kinh, suy gan cấp, suy hô hấp và diễn tiến rất nhanh. Vì vậy, tuyệt đối không nên thử hoặc sử dụng thực phẩm nghi ngờ có độc tố.
5. Ăn thực phẩm tái sống hoặc không chín kỹ
Các món tiết canh, gỏi, hải sản tái, trứng sống… nếu không đảm bảo vệ sinh có thể làm tăng nguy cơ nhiễm vi khuẩn và ký sinh trùng. Ngộ độc từ thực phẩm tái sống thường có triệu chứng nặng như tiêu chảy dữ dội, sốt cao, mất nước nhanh và có thể phải nhập viện điều trị.
6. Nhiễm khuẩn chéo trong quá trình chế biến tại gia đình
Không ít trường hợp ngộ độc xảy ra ngay trong bữa ăn gia đình do nhiễm khuẩn chéo. Việc dùng chung dao – thớt cho thực phẩm sống và chín, không rửa tay sạch sau khi sơ chế thịt cá hoặc để thức ăn chín tiếp xúc với nguyên liệu sống có thể khiến vi khuẩn lây lan, gây ngộ độc dù thực phẩm đã nấu chín.
7. Nguy cơ từ các món đồ ngâm, thực phẩm lên men
Một số gia đình tự làm dưa muối, đồ ngâm hoặc thực phẩm lên men để ăn kèm trong dịp Tết. Nếu chế biến không đúng kỹ thuật hoặc bảo quản sai cách, thực phẩm có thể sinh độc tố, gây đau bụng, tiêu chảy kéo dài, thậm chí ngộ độc nặng ở người có hệ tiêu hóa yếu.
8. Ngộ độc rượu do rượu giả
Bên cạnh ngộ độc thực phẩm, ngộ độc rượu do sử dụng rượu giả, rượu pha cồn công nghiệp cũng là nguy cơ đáng lo ngại trong dịp Tết. Các loại rượu trôi nổi có thể chứa methanol - một dạng cồn độc hại, gây tổn thương nặng nề đến hệ thần kinh, gan và đặc biệt là thị giác.
Người bị ngộ độc thường xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội, mờ mắt, buồn nôn, thở nhanh; nếu nhập viện muộn có thể đối mặt nguy cơ mù vĩnh viễn, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong.
Dấu hiệu nguy hiểm và khuyến cáo từ bác sĩ
BS Nguyên cho biết, ngộ độc thực phẩm thường có biểu hiện như đau bụng quặn, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy nhiều lần; có thể kèm sốt và mệt do mất nước. Ở trường hợp nặng, người bệnh có thể mất nước nhanh với các dấu hiệu như khô môi, chóng mặt, hạ huyết áp, lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật… và cần được cấp cứu kịp thời.
Bác sĩ khuyến cáo, trong dịp Tết Nguyên đán 2026, người dân nên ưu tiên thực phẩm tươi, rõ nguồn gốc; ăn chín uống sôi; bảo quản đúng nhiệt độ và tránh nhiễm khuẩn chéo trong chế biến. Khi xuất hiện các biểu hiện nghi ngờ ngộ độc thực phẩm, đặc biệt là tiêu chảy nhiều lần, nôn liên tục, sốt cao, phân có máu hoặc dấu hiệu mất nước, người bệnh cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám và xử trí kịp thời.
