Máu chảy dưới bánh xe thồ, chàng trai bán gốm năm ấy giờ ra sao?

Giọt máu xe thồ đưa chàng trai trẻ trở về nghề gốm

Sinh năm 1981 tại xã Đức Bác, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc (nay là xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ), Đỗ Văn Tam lớn lên trong gia đình có truyền thống kinh doanh gốm sứ. Từ nhỏ, ông đã quen với những chiếc lục bình, lọ hoa và công việc mưu sinh của cha ông. Nhưng con đường nối tiếp nghề truyền thống chưa bao giờ dễ dàng.

Trước năm 2000, khi nhiều người trẻ còn tìm hướng đi cho tương lai, Tam đã rong ruổi khắp phố Hà Nội với chiếc xe thồ chất đầy lục bình, lọ hoa. Không cửa hàng, không nhân viên, không điểm bán cố định, ông tự mình tìm khách giữa những con phố đông đúc.

Gốm sứ cồng kềnh, dễ vỡ, đòi hỏi sự cẩn thận từ khâu xếp hàng, chằng buộc đến vận chuyển. Có những ngày đẩy xe qua nhiều con phố nhưng chẳng bán được bao nhiêu. Hàng hóa sứt mẻ, đổ vỡ khiến số vốn ít ỏi càng hao hụt, trong khi công sức bỏ ra ngày một nhiều.

Ký ức khiến ông nhớ nhất là một lần trượt chân, chiếc xe thồ chở đầy gốm sứ đập mạnh vào gót chân, khiến máu chảy. Cơn đau buộc ông phải dừng công việc, đi lại khó khăn suốt một tuần. Với người sống bằng những chuyến hàng rong, một tuần nghỉ bán đồng nghĩa với việc thu nhập gián đoạn, hàng hóa chưa tiêu thụ và vốn liếng chưa thể thu hồi.

Vết thương thể xác rồi lành, nhưng áp lực kinh tế và cảm giác bất lực trước những chuyến hàng thua lỗ vẫn còn. Càng cố gắng, Tam càng cảm thấy mắc kẹt khi đi nhiều hơn, làm vất vả hơn nhưng kết quả không như mong đợi.

Năm 2000, ở tuổi 19, ông quyết định rời bỏ nghề gốm sứ, mong tìm một công việc và cuộc sống bớt cơ cực.

Sau thời gian xa nghề, Tam tự hỏi tại sao mình lại từ bỏ công việc gắn bó từ nhỏ, vốn cũng là nghề truyền thống của gia đình. Câu hỏi ấy khiến ông nhìn lại những thất bại và nhận ra vấn đề có thể không hoàn toàn nằm ở nghề, mà còn ở cách làm nghề. Năm 2001, ông quyết định quay lại với gốm sứ. Ông hiểu rằng chăm chỉ là cần thiết, nhưng muốn thành công còn phải hiểu sản phẩm, khách hàng và tìm được phương thức kinh doanh phù hợp.

Thất bại mở lối tư duy kinh doanh mới

Năm 2004, Đỗ Văn Tam đến Hải Phòng lập nghiệp. Nhận thấy nhu cầu gốm sứ khá lớn, từ đồ gia dụng, trang trí đến đồ thờ cúng gia tiên, ông kỳ vọng thị trường mới sẽ mở ra cơ hội phát triển. Tuy nhiên, hàng hóa không bán được như mong đợi, vốn bị đọng trong hàng tồn, còn việc tìm kiếm khách hàng trở thành bài toán khó.

Lần này, Tam không chọn cách bỏ cuộc. Ông tìm hiểu nguyên nhân khiến người tiêu dùng chưa sẵn sàng mua sản phẩm và nhận thấy nhiều người chưa có đủ thông tin để phân biệt gốm sứ Bát Tràng chính gốc với hàng không rõ nguồn gốc. Theo quan sát của ông, có những sản phẩm Trung Quốc được giới thiệu dưới danh nghĩa hàng Việt, khiến người mua nhầm lẫn về xuất xứ.

Thực tế ấy khiến ông trăn trở. Gốm sứ Việt Nam có truyền thống lâu đời, sở hữu những giá trị văn hóa và nghệ thuật riêng. Nhưng nếu người tiêu dùng không hiểu rõ nguồn gốc, chất lượng và đặc điểm sản phẩm, những giá trị ấy khó được nhìn nhận đúng.

Từ đây, Tam thay đổi cách tiếp cận thị trường. Ông không chỉ tìm cách bán hàng mà còn hướng đến việc giúp khách hàng hiểu đúng và lựa chọn đúng. Ông dành thời gian tìm hiểu chất liệu, kỹ thuật sản xuất, màu men, hoa văn, độ hoàn thiện và công năng của từng dòng sản phẩm. Kiến thức trở thành nền tảng tư vấn, còn sự minh bạch là yếu tố xây dựng niềm tin.

Năm 2009, ông tiếp tục gắn bó với làng nghề Bát Tràng, tích lũy kinh nghiệm và mở rộng mạng lưới kinh doanh. Gốm Sứ Tam Hợp từng bước phát triển tại Hải Phòng, cung cấp gốm sứ gia dụng, đồ thờ phong thủy và quà tặng doanh nghiệp.

Trong đó, đồ thờ cúng gia tiên là lĩnh vực được ông dành nhiều tâm huyết. Theo quan điểm của Tam Hợp, đồ thờ không đơn thuần là sản phẩm mua sắm mà còn gắn với không gian văn hóa, tín ngưỡng và lòng hiếu kính của mỗi gia đình.

Bởi vậy, việc tư vấn cần dựa trên chất lượng, kích thước, màu men, sự hài hòa trong bài trí và khả năng tài chính của khách hàng. Một bộ đồ thờ đắt tiền không thể thay thế lòng thành kính; sản phẩm được giới thiệu là hợp phong thủy cũng không thể bảo đảm sự giàu có hay may mắn. Giá trị thực phải nằm ở chất lượng, tính thẩm mỹ, nguồn gốc và sự phù hợp với người sử dụng.

Mở rộng mạng lưới, đồng hành cùng hàng nghìn gia đình

Hơn hai thập kỷ sau những chuyến xe thồ trên phố Hà Nội, hành trình của Đỗ Văn Tam đã bước sang giai đoạn mới. Gốm Sứ Tam Hợp hiện đồng hành cùng 355 đại lý trong hoạt động kinh doanh, phân phối và đã tham gia tư vấn, sắp đặt không gian thờ cúng cho hơn 3.000 gia đình.

Từ người tự đẩy xe tìm khách, ông từng bước xây dựng showroom, đội ngũ nhân sự và mạng lưới kinh doanh tại Hải Phòng cùng nhiều địa phương. Ông cũng từng đảm nhiệm vai trò Chủ tịch BNI Rainbow nhiệm kỳ XII, tham gia kết nối cộng đồng doanh nhân, học hỏi kinh nghiệm quản trị và mở rộng quan hệ hợp tác.

Ở doanh nhân Tam, điều đáng chú ý không chỉ là sự kiên trì, mà còn là khả năng thay đổi cách nghĩ, cách làm sau thất bại. Sự chuyển biến lớn nhất của Tam không nằm ở phương tiện bán hàng hay quy mô kinh doanh, mà ở mục đích làm nghề. Từ việc bán sản phẩm để mưu sinh, ông hướng đến giúp khách hàng hiểu giá trị gốm sứ Việt, lựa chọn đúng và gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống.