Điều trị bạch biến: từ kích thích sắc tố đến tái lập vi môi trường da

Bạch biến là bệnh lý mất sắc tố da có tính mạn tính, dễ nhận thấy bằng các mảng da trắng hoặc nhạt màu so với vùng da xung quanh. Bệnh không gây lây nhiễm, nhưng có thể tạo gánh nặng tâm lý đáng kể, nhất là khi sang thương nằm ở vùng mặt, cổ, bàn tay hoặc các vị trí dễ nhìn thấy trong giao tiếp hằng ngày.

Tại AMSC Malaysia 2026, diễn ra ngày 13-14/8/2026 tại Kuala Lumpur Convention Centre (KLCC), bác sĩ CKII Nguyễn Phương Thảo, Giám đốc chuyên môn Hệ thống Phòng khám Da liễu và Thẩm mỹ Pensilia, đã có bài báo cáo trong phiên "Manage Pigmentary Disorders in Asian Skin". Chủ đề được trình bày là "Treating Vitiligo through Skin Microenvironment Modulation" - điều trị bạch biến thông qua điều biến vi môi trường da.

Theo phần trình bày của bác sĩ Thảo, bạch biến không chỉ biểu hiện bằng sự mất sắc tố mà còn có thể liên quan đến nhiều cơ chế như đáp ứng miễn dịch bất thường, stress oxy hóa và những thay đổi tại vùng da tổn thương. Tuy nhiên, cơ chế bệnh và đáp ứng điều trị có thể khác nhau ở từng người bệnh. Bên trong một vùng da mất sắc tố có thể đồng thời tồn tại nhiều vấn đề: tấn công miễn dịch làm suy giảm tế bào sắc tố, stress oxy hóa, tình trạng viêm, và sự thay đổi cấu trúc nền da khiến tế bào sắc tố khó di chuyển hoặc khó hoạt động bền vững. Vì vậy, việc chỉ kích thích tế bào sắc tố bằng một phương pháp đơn lẻ có thể không đủ, nhất là với các sang thương ở bàn tay, bàn chân, khuỷu tay, đầu gối hoặc vùng da dày.

Điểm chính trong bài báo cáo của bác sĩ Thảo là trục điều trị ba thành phần: điều biến miễn dịch, kích thích tế bào sắc tố và tái cấu trúc vi môi trường da. Trong bài báo cáo, Excimer 308 nm được đề cập là một trong những phương thức có thể được sử dụng để chiếu chọn lọc tại vùng da tổn thương, hỗ trợ quá trình tái sắc tố ở một số người bệnh phù hợp. Tuy nhiên, với các trường hợp khó đáp ứng, phác đồ có thể cần phối hợp thêm thuốc bôi điều hòa miễn dịch, laser CO2 fractional, RF microneedling, dermaroller, PRP hoặc ghép tế bào sắc tố, tùy thuộc tình trạng bệnh.

Ý tưởng "vi môi trường da" có thể hiểu đơn giản là điều kiện tại chỗ để tế bào sắc tố có thể sống, di chuyển và tạo màu trở lại. Nếu khu vực tổn thương vẫn còn viêm, còn stress oxy hóa hoặc cấu trúc nền da chưa được cải thiện, quá trình tái sắc tố dễ chậm, không đều hoặc kém bền. Do đó, điều trị bạch biến hiện đại có xu hướng đánh giá cả "tế bào hạt giống" lẫn "nền" của làn da.

Trong phần trình bày, bác sĩ Thảo đề xuất lựa chọn phác đồ theo từng cơ chế bệnh sinh: bạch biến mới, đang hoạt động ưu tiên kiểm soát viêm và kích thích tái sắc tố; bạch biến ổn định nhưng khó đáp ứng có thể cân nhắc tạo vi tổn thương có kiểm soát để tái cấu trúc nền da; còn bạch biến lâu năm, kháng trị có thể xem xét khôi phục nguồn tế bào sắc tố trong một số chỉ định.

Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng điều trị bạch biến hiện nay, từ đơn trị liệu sang phác đồ cá thể hóa, kết hợp nhiều phương thức nhằm tối ưu khả năng tái sắc tố. Một số nghiên cứu cho thấy phối hợp laser mang lại kết quả khả quan ở bệnh nhân phù hợp, song vẫn cần thêm nghiên cứu quy mô lớn và theo dõi dài hạn để đánh giá hiệu quả, độ an toàn và chuẩn hóa liệu trình.

Tại Pensilia, bác sĩ Thảo chia sẻ một số ca ứng dụng Excimer 308 nm kết hợp laser CO2 fractional và RF microneedling. Các ca cho thấy điều trị bạch biến là quá trình dài hạn, cần đánh giá đáp ứng từng vùng da và điều chỉnh phác đồ. Vì vậy, người bệnh nên thăm khám tại cơ sở chuyên khoa để đánh giá tổn thương, xác định giai đoạn và theo dõi quá trình điều trị.

Theo hồ sơ diễn giả AMSC, bác sĩ CKII Nguyễn Phương Thảo là chuyên gia da liễu và y học thẩm mỹ với hơn 15 năm kinh nghiệm, hiện giữ vai trò Giám đốc chuyên môn Hệ thống phòng khám da liễu thẩm mỹ Pensilia. Bác sĩ chuyên về laser, y học tái tạo, trẻ hóa, căng chỉ và điều trị mụn, sắc tố, sẹo, chảy xệ bằng công nghệ cao.

Việc bác sĩ Việt Nam tham gia các hội nghị quốc tế cho thấy kinh nghiệm lâm sàng trong nước ngày càng kết nối với diễn đàn khoa học khu vực. Với người mắc bạch biến, điều quan trọng là hiểu cơ chế bệnh, chọn đúng phương pháp, điều trị theo giai đoạn và theo dõi đủ dài để hướng đến kết quả ổn định.