Thị trường kim cương Việt (bài 2): Vạ lây rồi phải lên mạng cầu xin sự bình yên?
Những buổi livestream kéo dài đến nửa đêm. Những bài đăng đính chính liên tục xuất hiện trên mạng xã hội. Những thư ngỏ gửi khách hàng với lời khẳng định sản phẩm vẫn bảo đảm chất lượng và doanh nghiệp vẫn đang hoạt động bình thường. Chưa bao giờ thị trường kim cương Việt Nam chứng kiến cảnh nhiều doanh nghiệp cùng lúc phải lên tiếng như hiện nay.
CEO đồng loạt lên tiếng để trấn an khách hàng
Nếu như trước đây, mạng xã hội là nơi các doanh nghiệp kim cương giới thiệu bộ sưu tập mới, khoe những viên đá quý hiếm hoặc chia sẻ câu chuyện kinh doanh, thì những tuần gần đây, nội dung xuất hiện nhiều nhất lại là các hoạt động trấn an khách hàng.
Tại Tâm Luxury, CEO Võ Thanh Hiền liên tục thực hiện các buổi livestream kéo dài nhiều giờ để trả lời các thắc mắc liên quan đến chất lượng sản phẩm, chính sách thu đổi và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Một trong những vấn đề được cộng đồng mạng nhắc đến nhiều nhất là việc doanh nghiệp liên tục triển khai các chương trình giảm giá mạnh, thậm chí xuất hiện những phiên livestream với mức ưu đãi sâu hơn đáng kể so với trước đây. Không ít người đặt câu hỏi liệu việc "giá nào cũng bán" có phản ánh áp lực tài chính hoặc liên quan đến chất lượng sản phẩm hay không?
Trước những nghi vấn này, bà Võ Thanh Hiền cho rằng việc giảm giá là quyết định kinh doanh nhằm tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa và dòng tiền.
"Kinh doanh là phải xoay vòng vốn. Chúng tôi chấp nhận giảm một phần lợi nhuận để tăng tốc độ quay vòng hàng hóa. Điều đó không có nghĩa sản phẩm có vấn đề hay doanh nghiệp gặp khó khăn như những gì đang bị suy diễn trên mạng xã hội", bà Hiền chia sẻ.
CEO Tâm Luxury cũng cho biết điều bà mong muốn nhất lúc này là doanh nghiệp được hoạt động trong môi trường ổn định.
"Tôi chỉ mong doanh nghiệp được bình yên làm ăn. Nếu có vấn đề gì, chúng tôi sẵn sàng đối thoại công khai với khách hàng và cơ quan chức năng", bà nói.
Tại Kim Lý, bà Lê Hoàng Ngọc Mỹ cũng phải lên tiếng trước những thông tin lan truyền trên mạng xã hội liên quan đến hoạt động thu mua và chất lượng sản phẩm. Chủ doanh nghiệp khẳng định cửa hàng vẫn hoạt động bình thường, tiếp tục thực hiện các chính sách đã công bố và sẵn sàng để khách hàng kiểm định lại sản phẩm tại các đơn vị độc lập.
"Tôi kinh doanh vàng bạc, kim cương từ năm 1983 đến nay và đây là lần đầu tiên gặp sự việc ồn ào như vậy trên mạng xã hội", bà Mỹ chia sẻ với báo chí.
Trong khi đó, Long Ngọc Luxury sau thời gian thông báo đóng cửa để nâng cấp đã bất ngờ phát đi thư cảm ơn và thông báo tạm dừng hoạt động. Đáng chú ý, doanh nghiệp dành phần đáng kể nội dung để khẳng định toàn bộ sản phẩm đã bán ra đều bảo đảm chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định và có đầy đủ hồ sơ theo cam kết.
Nhìn riêng lẻ, đây có thể chỉ là những phản ứng của từng doanh nghiệp trước áp lực dư luận.
Tuy nhiên, khi nhiều thương hiệu cùng lúc phải lên tiếng giải thích, cùng lúc phải chứng minh chất lượng sản phẩm, chính sách thu đổi hay năng lực vận hành của mình, câu chuyện đã vượt ra khỏi phạm vi của từng doanh nghiệp riêng lẻ.
Bởi trong một thị trường mà phần lớn giá trị được xây dựng trên uy tín thương hiệu và niềm tin của khách hàng, cuộc khủng hoảng lớn nhất không nằm ở những viên kim cương.
Nó nằm ở việc niềm tin đang bị đặt dấu hỏi. Và khi hàng loạt CEO phải lên mạng để "cầu xin sự bình yên", điều đó cũng phản ánh một thực tế đáng suy ngẫm: chưa bao giờ các doanh nghiệp kim cương phải dành nhiều nỗ lực đến vậy chỉ để chứng minh rằng mình vẫn đáng tin cậy.
Cơn bão bắt đầu từ mạng xã hội hay từ những vết nứt cũ?
Nếu nhìn vào bề mặt sự việc, nhiều người sẽ cho rằng cơn địa chấn đang diễn ra trên thị trường kim cương Việt Nam bắt nguồn từ các livestream, video TikTok hay những bài đăng lan truyền trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, lịch sử của các cuộc khủng hoảng tài chính cho thấy tin đồn hiếm khi là nguyên nhân gốc rễ. Tin đồn chỉ là chất xúc tác làm lộ ra những nghi ngờ vốn đã tồn tại từ trước.
Những ngày qua, các cuộc tranh luận trên mạng xã hội không chỉ xoay quanh chất lượng của một vài viên kim cương hay tính xác thực của giấy kiểm định. Điều đáng chú ý hơn là người tiêu dùng bắt đầu đặt lại những câu hỏi vốn ít được nhắc tới trong giai đoạn thị trường tăng trưởng mạnh.
Kim cương có thực sự là tài sản tích lũy như những gì nhiều người từng tin tưởng?
Giá trị của một viên kim cương được quyết định bởi thị trường hay chủ yếu dựa vào chính sách thu mua lại của doanh nghiệp bán ra?
Nếu một ngày doanh nghiệp ngừng hoạt động hoặc thay đổi chính sách, người sở hữu sẽ bán lại sản phẩm cho ai?
Thực tế, nhiều năm qua, phần lớn giao dịch trên thị trường kim cương Việt Nam được xây dựng dựa trên uy tín của doanh nghiệp và niềm tin của khách hàng vào các cam kết hậu mãi. Không giống vàng miếng với hệ thống giao dịch rộng khắp và giá tham chiếu tương đối minh bạch, khả năng thanh khoản của kim cương phụ thuộc rất lớn vào chính doanh nghiệp bán sản phẩm hoặc một số đơn vị thu mua chuyên biệt.
Điều đó đồng nghĩa với việc khi niềm tin bị đặt dấu hỏi, tác động không chỉ dừng lại ở một thương hiệu cụ thể mà có thể lan rộng ra toàn bộ thị trường.
Có lẽ vì vậy mà chỉ trong thời gian ngắn, những tranh cãi ban đầu liên quan đến một vài doanh nghiệp đã nhanh chóng biến thành cuộc khủng hoảng niềm tin của cả ngành.
Đằng sau chính sách 'thu đổi trọn đời': Ai bảo chứng cho những lời hứa?
Trong nhiều năm qua, các chính sách như "thu đổi trọn đời", "bao thanh khoản", "nâng cấp sản phẩm không giới hạn" hay "thu hồi sản phẩm trọn đời" được xem là một trong những công cụ bán hàng hiệu quả nhất của ngành kim cương.
Những cam kết này giúp người tiêu dùng cảm thấy an tâm hơn khi quyết định chi hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng cho một sản phẩm có giá trị cao nhưng không phổ biến như vàng hay bất động sản.
Tuy nhiên, khi thị trường xuất hiện biến động, chính những lời hứa đó lại trở thành áp lực lớn đối với doanh nghiệp.
Khác với tiền gửi ngân hàng được giám sát bởi hệ thống quản lý tài chính, khác với bảo hiểm có các quỹ dự phòng nghiệp vụ hay chứng khoán có cơ chế lưu ký và giám sát, các cam kết thu đổi trên thị trường kim cương hiện chủ yếu dựa vào uy tín của doanh nghiệp.
Người tiêu dùng gần như không có công cụ nào để đánh giá năng lực tài chính, nguồn lực dự phòng hay khả năng thực hiện các cam kết hậu mãi của doanh nghiệp ngoài những gì được nghe trong quá trình bán hàng.
Khoảng trống này ít được chú ý khi thị trường tăng trưởng thuận lợi. Nhưng khi tâm lý hoài nghi xuất hiện, nó lập tức trở thành tâm điểm của mọi cuộc tranh luận.
Một viên kim cương thiên nhiên chất lượng cao hiện có thể được giao dịch với giá từ vài trăm triệu đến hơn trăm tỷ đồng. Nếu chỉ cần 50 khách hàng đồng thời yêu cầu thu đổi các sản phẩm trị giá trung bình khoảng 500 triệu đồng, số tiền doanh nghiệp phải chuẩn bị đã lên tới cả triệu USD. Nếu tình trạng này kéo dài nhiều ngày liên tiếp, áp lực dòng tiền sẽ tăng lên rất nhanh.
Tuy nhiên, khi những tranh cãi liên quan đến thị trường kim cương liên tục xuất hiện, bài toán thanh khoản cũng trở thành chủ đề được thảo luận sôi nổi trên các diễn đàn và mạng xã hội.
Theo nhiều ý kiến trong cộng đồng người chơi kim cương, áp lực lớn nhất của doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay không hẳn nằm ở việc bán hàng mà nằm ở khả năng đáp ứng nhu cầu thu đổi khi lượng khách hàng đồng thời muốn bán lại sản phẩm tăng đột biến.
Không ít người cho rằng hoạt động kinh doanh luôn gắn với việc xoay vòng vốn, tái đầu tư và duy trì dòng tiền, do đó việc duy trì một lượng tiền mặt rất lớn để sẵn sàng thu mua lại sản phẩm trong mọi thời điểm là điều không dễ dàng.
Một số ý kiến cũng chỉ ra rằng, với những viên kim cương có giá trị từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng, chỉ cần vài chục khách hàng đồng thời mang sản phẩm đến bán lại thì số tiền doanh nghiệp phải chuẩn bị đã lên tới hàng chục tỷ đồng. Nếu tình trạng này kéo dài trong nhiều ngày liên tiếp, áp lực dòng tiền có thể gia tăng đáng kể.
Dù đây chủ yếu là những phân tích và suy đoán từ phía cộng đồng mạng, chưa phản ánh tình hình tài chính của bất kỳ doanh nghiệp cụ thể nào, nhưng các cuộc tranh luận này cho thấy người tiêu dùng đang quan tâm nhiều hơn đến khả năng thực hiện các cam kết hậu mãi - yếu tố vốn được xem là nền tảng tạo dựng niềm tin của thị trường kim cương trong nhiều năm qua.
Một số ý kiến trong giới kinh doanh cũng cho rằng những biến động hiện nay có thể trở thành phép thử đối với toàn thị trường. Khi niềm tin bị thử thách, khách hàng sẽ không chỉ nhìn vào kích thước viên đá hay thương hiệu của cửa hàng, mà còn quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc hàng hóa, chứng thư kiểm định, tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh cũng như lịch sử thực hiện các cam kết với khách hàng.
Nhìn ở góc độ khác, cuộc khủng hoảng hiện nay đang buộc thị trường phải đối diện với một thực tế: giá trị của kim cương không chỉ nằm ở viên đá, mà còn nằm ở khả năng thực hiện những cam kết đi kèm với viên đá đó.
(Còn nữa...)
