Quy định mới: Trạm sạc xe điện phải dùng chung được, người dân chú ý

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT) vừa được ban hành theo Thông tư số 61/2026/TT-BCT của Bộ Công thương, đã đặt ra những yêu cầu rõ ràng hơn đối với hạ tầng trụ sạc, trạm sạc xe điện đang ngày càng gắn với đời sống người dân.

Thông tư có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Trạm sạc phải hướng tới khả năng dùng chung

Điểm đáng chú ý trong quy chuẩn này là yêu cầu về khả năng tương thích.

Theo QCVN 32:2026/BCT, trạm sạc xe điện phải có khả năng dùng chung cho các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện có cổng sạc tương thích với đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm hỗ trợ.

Nói cách khác, với người dùng, việc lựa chọn trạm sạc không chỉ dừng ở vị trí hay công suất. Khả năng tương thích giữa xe và trạm cũng là yếu tố cần được quan tâm.

Quy chuẩn yêu cầu việc lựa chọn công nghệ, giao thức, phần cứng và phần mềm phải đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chí kiểm tra tương ứng, đồng thời không được làm mất tác dụng của các chức năng bảo vệ an toàn.

Đây là yêu cầu đáng chú ý trong bối cảnh xe điện ngày càng phổ biến. Một hệ thống sạc thuận tiện không nên chỉ được nhìn ở góc độ có điện để sạc, mà còn phải bảo đảm khả năng vận hành phù hợp với phương tiện và cấu hình kỹ thuật được hỗ trợ.

Bên cạnh đó, quy chuẩn mới cũng đặt yêu cầu khá toàn diện về an toàn.

Trạm sạc xe điện phải bảo đảm an toàn điện, an toàn phòng cháy, chữa cháy và an toàn cho người sử dụng, phương tiện, thiết bị và công trình trong suốt quá trình thiết kế, thi công, lắp đặt, nghiệm thu, vận hành, bảo trì, cải tạo và chấm dứt khai thác.

Đáng chú ý, trạm sạc phải được thiết kế đồng bộ giữa hệ thống cấp điện, phân phối điện, trụ sạc, hệ thống bảo vệ, nối đất, chống sét, giám sát, điều khiển, phòng cháy chữa cháy, chiếu sáng, biển báo, tổ chức giao thông và hạ tầng phụ trợ.

Trạm sạc cũng phải có giải pháp kỹ thuật để phát hiện, cảnh báo, cô lập và xử lý sự cố. Khi xảy ra cháy, chạm đất, va chạm, ngập nước, quá nhiệt, hư hỏng cách điện hoặc sự cố nghiêm trọng khác, hệ thống phải có khả năng ngắt điện tự động hoặc thủ công.

Một điểm chú ý khác mà người dân cũng cần quan tâm là việc xử lý các trụ sạc đã được lắp đặt trước khi quy chuẩn có hiệu lực. Theo quy định, các trụ sạc đã được lắp đặt hợp pháp trước ngày văn bản có hiệu lực vẫn được tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, chủ sở hữu và đơn vị vận hành phải duy trì an toàn, kiểm tra, bảo trì và khắc phục các khiếm khuyết.

Điều này cũng cho thấy quy chuẩn mới không chỉ đặt yêu cầu đối với việc xây dựng trạm sạc mới. Trách nhiệm duy trì an toàn trong quá trình vận hành cũng được đặt ra xuyên suốt vòng đời của hệ thống.

Biết rõ chi phí trước khi bấm cắm sạc

Một trong những nội dung người dân nên đặc biệt quan tâm là đo đếm và thanh toán.

Đối với dịch vụ sạc có thu tiền, người sử dụng phải được cung cấp trước và trong giao dịch các thông tin về điện năng, thời gian, giá điện hoặc phương pháp tính giá và tổng số tiền phải thanh toán theo quy định về giá, đo lường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Điều này có ý nghĩa rất thực tế. Khi sử dụng một dịch vụ sạc có tính phí, người dùng cần biết rõ mình đã sử dụng bao nhiêu điện, trong bao lâu và số tiền cuối cùng phải trả được tính như thế nào. Giá hoặc phương pháp tính giá không nên là thông tin mà khách hàng chỉ biết sau khi giao dịch hoàn tất.

Cùng với đó, dữ liệu giao dịch cũng phải bảo đảm tính toàn vẹn, chống sửa đổi hoặc xóa trái phép và có khả năng truy xuất.

Đối với hệ thống đo đếm tại điểm giao nhận điện, quy chuẩn yêu cầu đáp ứng các yêu cầu về kỹ thuật, cấp chính xác, kiểm định hoặc kiểm soát đo lường và trao đổi dữ liệu theo quy định của pháp luật về điện lực, đo lường và thỏa thuận áp dụng.

Mặt khác, thiết bị đo đếm phục vụ giao nhận điện hoặc thanh toán phải ghi nhận, lưu trữ và hiển thị dữ liệu theo quy định. Chức năng biểu giá theo thời gian chỉ bắt buộc khi cơ chế giá hoặc hợp đồng áp dụng yêu cầu.

Việc ghi nhận công suất cực đại và truyền dữ liệu cho đơn vị điện lực cũng được thực hiện theo quy định về đo đếm, yêu cầu của hệ thống điện và thỏa thuận đấu nối áp dụng.

Không phải mọi trạm sạc đều thuộc phạm vi quy chuẩn

QCVN 32:2026/BCT áp dụng đối với các trạm sạc tại khu vực công cộng, nơi trông giữ xe tập trung, trạm dừng nghỉ và các khu vực tương tự, phục vụ ô tô thuần điện, ô tô hybrid nạp điện ngoài và các phương tiện đường bộ chạy điện tương tự.

Tuy nhiên, quy chuẩn loại trừ các trạm sạc được bố trí bên trong công trình xây dựng, như tầng hầm, tầng nửa hầm, các tầng trên mặt đất, nhà để xe, khu vực đỗ xe trong nhà và không gian được bao che một phần hoặc toàn bộ bởi kết cấu xây dựng. Trạm ngoài trời hoặc dưới mái che độc lập chỉ có chức năng che mưa, nắng không thuộc trường hợp này.

Ngoài ra, quy chuẩn không áp dụng với trạm chỉ phục vụ nhu cầu nội bộ của tổ chức, cá nhân và không cung cấp dịch vụ sạc thương mại.

Thiết bị sạc không dây, bộ sạc trên xe và một số thiết bị phục vụ thử nghiệm, nghiên cứu, trưng bày hoặc đào tạo trong phạm vi kiểm soát nội bộ cũng nằm ngoài phạm vi áp dụng.

Dù vậy, các yêu cầu chuyên ngành về điện lực, xây dựng, phòng cháy chữa cháy vẫn phải được thực hiện theo phạm vi và đối tượng của từng văn bản pháp luật tương ứng.