Người Hà Nội sẽ phải đổi thói quen di chuyển ra sao khi nội đô bắt đầu thu phí chống ùn tắc?

Tạm biệt thói quen “đi đâu cũng bằng xe cá nhân”?

Theo dự thảo đang được lấy ý kiến, Hà Nội dự kiến thu phí phương tiện cơ giới vào khu vực Vành đai 1 từ ngày 1/1/2028 nhằm giảm ùn tắc, ô nhiễm và hạn chế xe cá nhân.

Điều này đồng nghĩa, việc lái ô tô vào trung tâm mỗi ngày có thể không còn là lựa chọn “thoải mái” như trước. Với nhiều gia đình, đặc biệt là nhóm nhân viên văn phòng, việc tính toán chi phí xăng xe, gửi xe và phí vào nội đô sẽ trở thành bài toán phải cân nhắc hàng ngày.

Không ít người trẻ tại Hà Nội đã bắt đầu thay đổi. Thay vì lái xe xuyên thành phố, họ kết hợp metro, xe buýt điện hoặc gửi xe ở ngoại vi rồi tiếp tục bằng phương tiện công cộng.

Anh Hoàng Nam, nhân viên công nghệ sống ở Hà Đông, cho biết từ khi tuyến metro Cát Linh – Hà Đông hoạt động ổn định, anh giảm hẳn việc lái ô tô vào trung tâm. “Đi metro đôi khi nhanh hơn cả ngồi ô tô giữa lúc tắc đường”, anh nói.

Metro, xe buýt điện và xe máy điện sẽ lên ngôi?

Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu chính sách thu phí vào nội đô được triển khai đồng bộ, giao thông công cộng sẽ bước vào giai đoạn phát triển mạnh.

Tại các thành phố lớn trên thế giới, thu phí ùn tắc thường đi cùng việc mở rộng metro, xe buýt sạch và các điểm trung chuyển thuận tiện. Hà Nội cũng đang đi theo hướng này khi ưu tiên giao thông xanh và giảm khí thải đô thị.

Điều đáng chú ý là xu hướng xe máy điện và xe đạp điện đang gia tăng rõ rệt trong giới trẻ và các bà nội trợ nội thành. Với quãng đường ngắn, chi phí vận hành thấp và thuận tiện gửi xe, đây được xem là giải pháp tiết kiệm cho nhiều gia đình.

Các doanh nghiệp vận tải công nghệ, giao hàng và bán lẻ cũng có thể buộc phải điều chỉnh mô hình vận hành. Những cửa hàng giao nhanh trong nội đô có xu hướng mở thêm kho vệ tinh hoặc sử dụng shipper xe điện để tối ưu chi phí.

Gia đình có con nhỏ sẽ thay đổi cách sắp xếp cuộc sống

Một thay đổi đáng kể khác là thói quen chọn trường học, nơi ở và lịch sinh hoạt của các gia đình trẻ.

Trước đây, nhiều phụ huynh sẵn sàng đưa con đi học xa bằng ô tô để chọn trường “điểm”. Nhưng khi chi phí di chuyển tăng lên do thêm phí vào nội đô, xu hướng chọn trường gần nhà hoặc gần tuyến metro có thể phổ biến hơn.

Nhiều chuyên gia đô thị cho rằng, điều này vô tình tạo động lực để hình thành mô hình “thành phố 15 phút” – nơi người dân có thể tiếp cận trường học, bệnh viện, siêu thị và nơi làm việc trong bán kính gần.

Với trẻ nhỏ, nếu lượng xe cá nhân giảm, chất lượng không khí và tiếng ồn tại khu vực nội đô có thể được cải thiện đáng kể. Đây là lợi ích lâu dài mà nhiều gia đình sẵn sàng đánh đổi bằng việc thay đổi thói quen đi lại.

Người tiêu dùng nên chuẩn bị gì từ bây giờ?

Theo các chuyên gia tiêu dùng, thay vì chờ đến năm 2028 mới thích nghi, người dân nên bắt đầu tập làm quen với giao thông công cộng ngay từ bây giờ.

Một số gợi ý thực tế gồm:

Ưu tiên nhà ở gần tuyến metro hoặc xe buýt nhanh.

Kết hợp nhiều phương tiện thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ô tô cá nhân.

Cân nhắc xe điện để tiết kiệm chi phí nhiên liệu.

Sắp xếp lịch làm việc linh hoạt để tránh giờ cao điểm.

Đặc biệt, với phụ nữ nội trợ hoặc gia đình có con nhỏ, việc tối ưu lịch trình di chuyển sẽ giúp giảm áp lực thời gian và chi phí đáng kể.

Khi thay đổi thói quen cũng là cách nâng chất lượng sống

Không dễ để người Hà Nội từ bỏ thói quen “đi đâu cũng xe cá nhân”, nhất là trong một thành phố có mật độ dân cư cao và thời tiết thất thường. Nhưng thực tế cho thấy, nhiều đô thị lớn trên thế giới đã phải thay đổi để giải quyết bài toán ùn tắc và ô nhiễm.

Có thể vài năm tới, việc di chuyển ở Hà Nội sẽ khác đi: ít tiếng còi xe hơn, nhiều chuyến metro hơn và người dân quen với việc đi bộ nhiều hơn. Đó không chỉ là thay đổi về giao thông, mà còn là thay đổi trong cách sống của một đô thị hiện đại.

Và biết đâu, giữa những điều chỉnh ban đầu có phần bất tiện, người Hà Nội sẽ tìm thấy một nhịp sống chậm hơn, xanh hơn và dễ thở hơn cho chính mình và gia đình.