Quy định mới về thu tiền học tăng cường, hàng triệu phụ huynh cần lưu ý

Không được xếp lớp xen kẽ để tạo áp lực đăng ký

Lâu nay, điều khiến nhiều phụ huynh băn khoăn khi con đi học không phải lúc nào cũng là học phí chính khóa. Đôi khi, áp lực lại đến từ những khoản tiền mang tên học liên kết, tiếng Anh tăng cường, STEM, robotics hay kỹ năng sống.

Trên danh nghĩa, đây có thể là những chương trình bổ sung. Nhưng khi các tiết học được xếp xen giữa lịch học chính khóa, phụ huynh rất dễ rơi vào thế khó: Không đăng ký thì lo con bị thiệt, ít cơ hội tham gia hoạt động, còn đăng ký thì phải gánh thêm chi phí.

Một lựa chọn chỉ thực sự tự nguyện khi phụ huynh có thể từ chối mà không phải lo con mất đi cơ hội học tập cần thiết. Nếu cha mẹ đăng ký chủ yếu vì sợ con thua bạn bè, tính tự nguyện ấy cần được xem xét nghiêm túc.

Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và giáo dục theo nhu cầu học sinh ở trường phổ thông, từ lớp 1 đến lớp 12, có hiệu lực từ ngày 15/11.

Điểm đáng chú ý là văn bản không chỉ quy định việc không thu tiền đối với hoạt động học tăng cường, mà còn siết cách tổ chức để tránh gây áp lực đăng ký lên phụ huynh.

Theo quy định, hoạt động giáo dục tăng cường phải bảo đảm người học được tiếp cận trong thời gian dạy học 2 buổi/ngày hoặc theo lộ trình áp dụng với những trường chưa đủ điều kiện tổ chức 2 buổi/ngày. Các hoạt động này không được thu tiền của người học.

Hoạt động giáo dục tăng cường được tổ chức ngoài thời lượng chính khóa, nhằm giúp học sinh thực hành, trải nghiệm và vận dụng kiến thức vào thực tế.

Nội dung học tăng cường bao gồm giáo dục đạo đức, lịch sử và văn hóa, thể chất, an toàn giao thông; khoa học công nghệ, năng lực số; thực hành, trải nghiệm, STEM; ngoại ngữ và kỹ năng.

Nhà trường có thể tổ chức các hoạt động trên lớp, trong phòng thí nghiệm, theo câu lạc bộ, qua dã ngoại hoặc tham quan. Người hướng dẫn cũng có thể là chuyên gia, huấn luyện viên, nghệ sĩ, nghệ nhân, bên cạnh giáo viên.

Điều quan trọng là hình thức tổ chức có thể linh hoạt, nhưng không vì thế mà nhà trường được tự đặt ra khoản thu. Đây là những nội dung cần bảo đảm cơ hội tiếp cận bình đẳng cho học sinh. Kinh phí thực hiện được lấy từ nguồn chi thường xuyên của trường và các nguồn hợp pháp khác.

Quy định mới cấm nhà trường xếp các tiết học theo nhu cầu xen kẽ với chương trình chính khóa và chương trình tăng cường. Nhà trường cũng không được ép buộc hoặc vận động phụ huynh đăng ký những chương trình này.

Đặc biệt, nhà trường không được cắt giảm nội dung thuộc chương trình tăng cường rồi chuyển sang nhóm học theo nhu cầu để thu tiền. Kết quả học tập của chương trình theo nhu cầu cũng không được dùng để thay thế điểm số của chương trình chính khóa.

Đây là những ranh giới cần thiết. Bởi nếu nội dung học tập cơ bản và chương trình dịch vụ bị nhập nhằng, phụ huynh sẽ khó biết khoản tiền mình đóng thực sự dành cho điều gì. Họ cũng khó từ chối nếu việc không đăng ký khiến họ lo con bỏ lỡ một phần nội dung cần thiết.

Tuy vậy, cũng cần phân biệt rõ quy định mới không cấm tất cả hoạt động giáo dục có thu tiền trong trường học.

Với chương trình giáo dục theo nhu cầu, học sinh có thể đăng ký những nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu phù hợp với sở thích, năng khiếu và định hướng cá nhân. Các chương trình có thể thuộc lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao, hướng nghiệp; năng lực số và trí tuệ nhân tạo; ngoại ngữ mới, phát triển năng lực ngoại ngữ theo chuẩn quốc tế; giáo dục kỹ năng.

Những chương trình này được phép thu học phí, nhưng phải dựa trên đăng ký tự nguyện của học sinh và phụ huynh, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch. Việc tổ chức cũng không nhất thiết phải theo lớp chính khóa.

Như vậy, sự khác biệt nằm ở bản chất chương trình và quyền lựa chọn của gia đình. Học tăng cường thuộc diện quy định không thu tiền; học theo nhu cầu là chương trình mở rộng mà gia đình có thể cân nhắc đăng ký và trả phí.

Ngoài ra, Thông tư cũng nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động giáo dục tăng cường, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học để dạy trước chương trình, ôn tập, luyện thi hoặc tổ chức dạy thêm, học thêm trái quy định.

Phụ huynh cần hỏi rõ trước khi đóng tiền

Trong nhiều năm, các chương trình liên kết và tăng cường ngày càng phổ biến ở trường phổ thông, từ tiếng Anh, STEM, robotics, Tin học đến kỹ năng sống. Với những gia đình có nhiều con đi học hoặc đăng ký nhiều môn, các khoản phí vài trăm nghìn đến một triệu đồng/môn/tháng có thể tạo thêm áp lực đáng kể.

Bởi vậy, quy định mới không chỉ liên quan đến cách tổ chức giáo dục mà còn tác động trực tiếp đến ngân sách gia đình. Tuy nhiên, quy định dù chặt chẽ đến đâu cũng chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện nghiêm túc.

Từ góc độ tiêu dùng, khi được đề nghị đăng ký một chương trình có thu phí, phụ huynh nên chủ động hỏi rõ ba vấn đề: Chương trình thuộc diện nào? Đây là hoạt động giáo dục tăng cường không thu tiền hay chương trình mở rộng theo nhu cầu được phép thu phí?

Việc đăng ký có thực sự tự nguyện? Nếu không tham gia, học sinh có bị mất cơ hội tiếp cận những nội dung thuộc chương trình tăng cường hay không?

Khoản thu có minh bạch? Nhà trường cần thông tin cụ thể về nội dung, mức phí, cách đăng ký và căn cứ thu tiền.

Nếu chưa rõ, gia đình có quyền yêu cầu nhà trường giải thích trước khi quyết định. Không nên mặc nhiên cho rằng mọi khoản thu mang tên học liên kết đều hợp lý, nhưng cũng không nên đánh đồng tất cả chương trình có thu phí là sai quy định.

Điều quan trọng nhất là không để việc học của trẻ trở thành áp lực lựa chọn tài chính đối với cha mẹ. Giáo dục cần bảo đảm cơ hội học tập công bằng; còn chương trình dịch vụ phải xuất phát từ nhu cầu thực sự và sự lựa chọn có đầy đủ thông tin của gia đình.