Bộ Giáo dục yêu cầu giảm học thuộc, hạn chế áp lực cho học sinh

Kiểm tra không chỉ để lấy điểm, tăng thực hành, trải nghiệm

Theo Công văn 5208/BGDĐT-GDPT ngày 7/8 về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông năm học 2026-2027, việc kiểm tra, đánh giá phải bám yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông, kết hợp phù hợp giữa đánh giá thường xuyên và định kỳ.

Bộ yêu cầu chú trọng khả năng hiểu, vận dụng kiến thức và kỹ năng vào thực tiễn, hạn chế yêu cầu ghi nhớ máy móc, học thuộc lòng hoặc làm bài theo khuôn mẫu.

Điểm đáng chú ý là kết quả đánh giá không chỉ dùng để xếp loại học sinh. Nhà trường được yêu cầu sử dụng kết quả này để điều chỉnh hoạt động dạy học, hỗ trợ học sinh chưa đáp ứng yêu cầu, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, tư vấn học tập và hướng nghiệp.

Tổ chuyên môn cũng được tăng vai trò trong xây dựng ma trận, bản đặc tả, câu hỏi, bài kiểm tra và nhiệm vụ học tập. Việc kiểm tra, theo yêu cầu của Bộ, cần hướng tới hỗ trợ sự tiến bộ của học sinh thay vì tạo thêm áp lực.

Ngoài ra, Bộ yêu cầu giáo viên thiết kế bài học bám sát yêu cầu cần đạt, lựa chọn phương pháp, học liệu và hình thức tổ chức phù hợp với từng nhóm học sinh.

Các trường được khuyến khích tăng cường thực hành, thí nghiệm, trải nghiệm và giải quyết vấn đề. Thư viện, phòng học bộ môn, phòng thí nghiệm, thiết bị dạy học và học liệu số cần được khai thác hiệu quả hơn.

Hoạt động giáo dục ngoài nhà trường cũng phải có mục tiêu rõ ràng, bảo đảm an toàn, phù hợp lứa tuổi và không mang tính hình thức. Bộ lưu ý các hoạt động này không được làm phát sinh chi phí không cần thiết hoặc tạo thêm áp lực cho học sinh và cha mẹ.

Đối với giáo dục STEM/STEAM, nghiên cứu khoa học và kỹ thuật, Bộ cũng yêu cầu tránh chạy theo phong trào, nặng về sản phẩm trình diễn nhưng thiếu chiều sâu chuyên môn hoặc làm phát sinh chi phí không cần thiết.

AI vào trường học nhưng không để học sinh phụ thuộc

Chuyển đổi số tiếp tục là một nội dung trọng tâm trong năm học mới. Các trường được yêu cầu triển khai học bạ số, học liệu số, tuyển sinh trực tuyến và các ứng dụng công nghệ trong quản lý, dạy học, kiểm tra, đánh giá.

Đáng chú ý, giáo dục năng lực số và trí tuệ nhân tạo được đưa vào nhiệm vụ cụ thể. Học sinh cần được hướng dẫn sử dụng công nghệ và AI an toàn, có trách nhiệm, trung thực; đồng thời phòng ngừa sự phụ thuộc, lạm dụng công nghệ và các nguy cơ trên môi trường số.

Điều này đặt ra yêu cầu mới với nhà trường và giáo viên: công nghệ không chỉ là công cụ giúp học sinh tìm kiếm thông tin hay hoàn thành bài tập mà phải trở thành một phần của năng lực học tập, với khả năng sử dụng có kiểm soát.

Bộ cũng yêu cầu các trường khai thác công nghệ số và AI phù hợp với từng cấp học, gắn với yêu cầu cần đạt của chương trình.

Dạy hai buổi mỗi ngày nhưng không tăng áp lực

Công văn yêu cầu tổ chức đầy đủ các môn học, hoạt động giáo dục; dạy học hai buổi mỗi ngày phù hợp điều kiện thực tế, ưu tiên củng cố kiến thức, phát triển năng lực và hỗ trợ học sinh.

Tinh thần này được đặt trong tổng thể yêu cầu giảm áp lực học tập. Bộ đồng thời yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về dạy thêm, học thêm; nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường và giảm áp lực đối với học sinh.

Các hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, STEM hay hoạt động ngoài nhà trường cũng phải thiết thực, an toàn, phù hợp lứa tuổi, tránh hình thức.

Với cách tiếp cận này, năm học 2026-2027 được Bộ đặt trọng tâm vào việc học sinh hiểu, biết vận dụng và phát triển năng lực, thay vì chỉ ghi nhớ để hoàn thành bài kiểm tra.

Nếu được triển khai đúng tinh thần công văn, những thay đổi này sẽ tác động trực tiếp đến cách học, cách dạy và cách đánh giá trong nhà trường. Học sinh không chỉ được yêu cầu nhớ kiến thức mà phải biết sử dụng kiến thức để giải quyết vấn đề, đồng thời có thêm cơ hội trải nghiệm và phát triển năng lực cá nhân.

Tuy nhiên, để giảm áp lực cho học sinh, việc đổi mới không chỉ nằm ở đề kiểm tra hay phương pháp giảng dạy. Nhà trường cần tránh biến các hoạt động trải nghiệm, STEM, công nghệ hay học hai buổi mỗi ngày thành những yêu cầu mới khiến học sinh và phụ huynh phải chịu thêm áp lực về thời gian, chi phí.

Năm học mới vì vậy đặt ra yêu cầu cân bằng giữa việc nâng chất lượng học tập và giảm áp lực, giữa ứng dụng công nghệ và khả năng tự học, giữa đánh giá kết quả và hỗ trợ sự tiến bộ của từng học sinh